ਜਿਸਮਾਂ ਦੀ ਪਿਆਸੀ ਰੋਮਨ ਰਾਣੀ: ਵੈਲੇਰੀਆ ਮੈਸਾਲੀਨਾ

 ਜਿਸਮਾਂ ਦੀ ਪਿਆਸੀ ਰੋਮਨ ਰਾਣੀ: ਵੈਲੇਰੀਆ ਮੈਸਾਲੀਨਾ

ਲੇਖਕ: #ਬਲਰਾਜ #ਸਿੰਘ #ਸਿੱਧੂ, ਯੂ.ਕੇ.

 

 

ਵੈਲੇਰੀਆ ਮੈਸਾਲੀਨਾ (Valeria Messalina) ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਰੋਮ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਚਰਚਿਤ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਤਾਕਤ, ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਬਦਨਾਮੀ ਨਾਲ ਭਰੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਇੰਨੀ ਨਾਟਕੀ ਹੈ ਕਿ ਪੁਰਾਣੇ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਅੱਜ ਦੇ ਲੇਖਕਾਂ ਤੱਕ ਸਭ ਨੇ ਇਸ 'ਤੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਲਿਖਿਆ ਹੈ।

ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੀ ਹਵਸ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਦਰਦਨਾਕ ਕਿਸਮਤ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਰੋਮਨ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਕਾਲੇ ਪੰਨਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਰੋਮਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਕਾਮੁਕ ਭੁੱਖ ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

 

Female Fortune: The Life and Times of Valeria Messalina (S.P. Wood) ਕਿਤਾਬ ਉਸਦੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਪਿਛੋਕੜ ਅਤੇ ਰੋਮਨ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਭੂਮਿਕਾ 'ਤੇ ਰੌਸ਼ਨੀ ਪਾਉਂਦੀ ਹੈ।

 

ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਰੋਮਨ ਸਮਰਾਟ ਕਲੌਡੀਅਸ ਦੀ ਤੀਜੀ ਪਤਨੀ ਸੀ। ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦਾ ਵਿਆਹ ਕਲੌਡੀਅਸ ਨਾਲ ਉਦੋਂ ਹੋਇਆ ਜਦੋਂ ਉਹ ਸਿਰਫ 15-16 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਲੌਡੀਅਸ ਉਸ ਤੋਂ ਕਾਫੀ ਵੱਡਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਲੌਡੀਅਸ ਅਚਾਨਕ ਰੋਮ ਦਾ ਸਮਰਾਟ ਬਣਿਆ, ਤਾਂ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਰਾਤੋ-ਰਾਤ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਰਾਣੀ ਅਤੇ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਔਰਤ ਬਣ ਗਈ।

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਨੂੰ ਬਹੁਤ ਹੀ "ਬਦਚਲਣ" ਅਤੇ "ਲਾਲਚੀ" ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਉਸ ਬਾਰੇ ਕਈ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਹਾਣੀਆਂ ਹਨ (ਜੋ ਸ਼ਾਇਦ ਵਧਾ-ਚੜ੍ਹਾ ਕੇ ਲਿਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ), ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਦੇ ਕਈ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਨਾਜਾਇਜ਼ ਸਬੰਧ ਸਨ।

 

ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਬਾਰੇ ਇਹ ਕਿੱਸੇ ਇੰਨੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਹਨ ਕਿ ਸਦੀਆਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਉਸਦਾ ਨਾਮ "ਬਦਨਾਮੀ" ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰੋਮਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ (ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਟੈਸੀਟਸ ਅਤੇ ਜੁਵੇਨਲ) ਨੇ ਉਸਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਬਾਰੇ ਜੋ ਵੇਰਵੇ ਦਿੱਤੇ ਹਨ, ਉਹ ਕਾਫੀ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਹਨ।

 

ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਹਾਣੀ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਵੇਸਵਾ ਨਾਲ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਸਭ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਨੇ ਰੋਮ ਦੀ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਵੇਸਵਾ, ਸਕਿਲਾ, ਨੂੰ ਇੱਕ ਚੁਣੌਤੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਇਹ ਦੇਖਣਾ ਸੀ ਕਿ ਕੌਣ ਇੱਕ ਪੂਰੀ ਰਾਤ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਮਰਦਾਂ ਨੂੰ ਸੰਤੁਸ਼ਟ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਲਿਖਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸਕਿਲਾ 25 ਮਰਦਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹਾਰ ਗਈ ਅਤੇ ਥੱਕ ਕੇ ਪਿੱਛੇ ਹਟ ਗਈ, ਪਰ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਅਗਲੀ ਸਵੇਰ ਤੱਕ ਜਾਰੀ ਰਹੀ। ਉਹ ਸਰੀਰਕ ਤੌਰ 'ਤੇ ਥੱਕ ਚੁੱਕੀ ਸੀ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ "ਅਧੂਰੀ" ਮਹਿਸੂਸ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ।

Satires (Juvenal) ਇੱਕ ਕਵੀ ਸੀ। ਇਸਦੀ "Satire VI" ਵਿੱਚ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੇ ਰਾਤ ਨੂੰ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਵੇਸਵਾਘਰ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿੱਸਾ ਦਰਜ ਹੈ।

 

ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਪਲੀਨੀ ਡਾ ਐਲਡਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਨੇ ਰੋਮਨ ਬਾਜ਼ਾਰਾਂ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਗੁਪਤ ਕਮਰਾ (ਵੇਸਵਾਘਰ ਵਾਂਗ) ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਉਹ ਰਾਤ ਨੂੰ ਮਹਿਲ ਵਿੱਚੋਂ ਭੇਸ ਬਦਲ ਕੇ ਨਿਕਲਦੀ ਸੀ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਬਦਲ ਕੇ 'ਲਾਈਸਿਸਕਾ' ਰੱਖਦੀ ਸੀ ਅਤੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਂਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ। ਹੈਰਾਨੀ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇਹ ਸਭ ਪੈਸਿਆਂ ਲਈ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਹਵਸ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਕਰਦੀ ਸੀ।

 

ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਸਿਰਫ ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧਾਂ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਬਹੁਤ ਜ਼ਾਲਮ ਵੀ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਅਮੀਰ ਆਦਮੀ ਉਸਦੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਸੀ ਮੰਨਦਾ ਜਾਂ ਉਸਨੂੰ ਕੋਈ ਜਾਇਦਾਦ ਪਸੰਦ ਆ ਜਾਂਦੀ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ ਵਿਅਕਤੀ 'ਤੇ ਦੇਸ਼-ਧ੍ਰੋਹ ਦਾ ਝੂਠਾ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮਰਵਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਕਲੌਡੀਅਸ ਦੇ ਕਈ ਕਰੀਬੀ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਸ ਲਈ ਮਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਉਸਦੀਆਂ ਕਰਤੂਤਾਂ ਬਾਰੇ ਜਾਣਦੇ ਸਨ ਜਾਂ ਉਸਦੀ ਤਾਕਤ ਲਈ ਖਤਰਾ ਸਨ।

 

ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਸਿਰਫ ਅਮੀਰਾਂ ਪਿੱਛੇ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ ਅਫੇਅਰ ਮਨੀਸਟਰ ਨਾਮ ਦੇ ਇੱਕ ਨੱਚਣ ਵਾਲੇ (Pantomime actor) ਨਾਲ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮਨੀਸਟਰ ਨੇ ਰਾਣੀ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਣਾਉਣ ਤੋਂ ਮਨ੍ਹਾ ਕਰ ਦਿੱਤਾ, ਤਾਂ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਪਤੀ (ਸਮਰਾਟ ਕਲੌਡੀਅਸ) ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਹੁਕਮ ਦਿਵਾਇਆ ਕਿ "ਉਹ ਰਾਣੀ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਮੰਨੇ।" ਵਿਚਾਰਾ ਕਲਾਕਾਰ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਹੁਕਮ ਕਾਰਨ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੀ ਹਵਸ ਦਾ ਸ਼ਿਕਾਰ ਬਣਿਆ ਰਿਹਾ।

 

ਉਹ ਰੋਮ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਸੈਨੇਟਰਾਂ, ਉੱਚ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਅਫਸਰਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਬਿਸਤਰ ਤੱਕ ਖਿੱਚ ਲੈਂਦੀ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਇਨਕਾਰ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸ 'ਤੇ ਝੂਠੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿਵਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਕਲੌਡੀਅਸ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਰੁੱਝਿਆ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਤਾਂ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਮਹਿਲ ਦੇ ਇੱਕ ਹਿੱਸੇ ਵਿੱਚ ਅਜਿਹੀਆਂ ਖੁੱਲ੍ਹੀਆਂ ਪਾਰਟੀਆਂ (Orgies) ਕਰਦੀ ਸੀ ਜਿੱਥੇ ਸ਼ਰਾਬ ਅਤੇ ਜਿਸਮਾਨੀ ਸਬੰਧਾਂ ਦੀ ਕੋਈ ਸੀਮਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

 

ਅੱਜ ਦੇ ਵਿਦਵਾਨਾਂ ਦਾ ਮੰਨਣਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹਨਾਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਿਰਚ-ਮਸਾਲਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕੁਝ ਕਾਰਨ ਸਿਆਸੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹਨ। ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰੋਮਨ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਮਿਟਾਉਣ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਇੱਕ "ਰਾਖਸ਼" ਵਜੋਂ ਪੇਸ਼ ਕਰਨਾ ਨਵੀਂ ਰਾਣੀ (ਅਗਰੀਪੀਨਾ) ਅਤੇ ਕਲੌਡੀਅਸ ਲਈ ਫਾਇਦੇਮੰਦ ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਲੇਖਕ ਅਕਸਰ ਤਾਕਤਵਰ ਔਰਤਾਂ ਨੂੰ ਨੀਵਾਂ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣ ਲਈ ਵੀ ਸਨ ਕਿ ਰਾਜਾ ਕਲੌਡੀਅਸ ਕਿੰਨਾ ਮੂਰਖ ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਉਸਦੀ ਨੱਕ ਹੇਠ ਇਹ ਸਭ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਕਲੌਡੀਅਸ ਦੇ ਰਾਜ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਦਿਖਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

 

ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਨੂੰ ਖੂਬਸੂਰਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਜਾਇਦਾਦ ਦਾ ਬਹੁਤ ਸ਼ੌਕ ਸੀ। ਰੋਮ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸੁੰਦਰ ਬਾਗ 'ਗਾਰਡਨਜ਼ ਆਫ ਲੂਕੂਲਸ' ਨੂੰ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸਨੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਚਾਲ ਚੱਲੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਬਾਗਾਂ ਦੇ ਮਾਲਕ ਵੈਲੇਰੀਅਸ ਏਸ਼ੀਆਟਿਕਸ 'ਤੇ ਦੇਸ਼-ਧ੍ਰੋਹ ਅਤੇ ਬਦਚਲਣੀ ਦੇ ਝੂਠੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਏ। ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਏਸ਼ੀਆਟਿਕਸ ਨੂੰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਮਜਬੂਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਅਤੇ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਨੇ ਉਹਨਾਂ ਆਲੀਸ਼ਾਨ ਬਾਗਾਂ 'ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰ ਲਿਆ। ਦਿਲਚਸਪ ਗੱਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਵੀ ਇਹਨਾਂ ਹੀ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਹੋਈ।

 

ਰੋਮਨ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦਾ ਨਾਮ ਇੰਨਾ ਬਦਨਾਮ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸੈਨੇਟ ਨੇ 'ਡੈਮਨੇਸ਼ੀਓ ਮੈਮੋਰੀਏ' (ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦਾ ਸਿੱਕਾ ਅਤੇ ਨਾਮ ਮਿਟਾਉਣਾ) ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।ਇਸਦਾ ਮਤਲਬ ਸੀ ਕਿ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਦਾ ਹਰ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਸਦੇ ਬੁੱਤ ਤੋੜ ਦਿੱਤੇ ਗਏ, ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਦੇ ਸਿੱਕੇ ਪਿਘਲਾ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਅਤੇ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਖੁਰਚ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਅੱਜ ਉਸਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਘੱਟ ਮੂਰਤੀਆਂ ਬਚੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਵਿੱਚ ਉਹ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਸ ਨੂੰ ਗੋਦ ਵਿੱਚ ਫੜੀ ਦਿਖਾਈ ਦਿੰਦੀ ਹੈ।

 

ਕੁਝ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੇ ਅਫੇਅਰ ਸਿਰਫ "ਹਵਸ" ਲਈ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਸਗੋਂ ਉਹ ਬਹੁਤ ਚਲਾਕ ਰਾਜਨੀਤੀਵਾਨ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਰੋਮ ਦੇ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਮਰਦਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧ ਬਣਾ ਕੇ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਗਰੁੱਪ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਸੀ ਜੋ ਉਸਦੇ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਸ ਨੂੰ ਅਗਲਾ ਸਮਰਾਟ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰ ਸਕੇ। ਗਾਯਸ ਸਿਲੀਅਸ ਨਾਲ ਉਸਦਾ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਵੀ ਸ਼ਾਇਦ ਕਲੌਡੀਅਸ ਨੂੰ ਹਟਾ ਕੇ ਇੱਕ ਨਵੀਂ ਸਰਕਾਰ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਸੀ।

 

ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਸਿਰਫ "ਬਦਚਲਣ" ਔਰਤ ਵਜੋਂ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਇਨਸਾਨ ਅਤੇ ਸਿਆਸਤਦਾਨ ਵਜੋਂ ਚਿੱਤਰਨ ਵਾਲੀ ਪੁਸਤਕ Messalina: Mistress of Rome (Honor Cargill-Martin), ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਨਵੀਂ (2023) ਅਤੇ ਵਧੀਆ ਕਿਤਾਬ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਨੇ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਮਰਦ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਇੱਕ ਤਾਕਤਵਰ ਔਰਤ ਨੂੰ ਬਦਨਾਮ ਕਰਨ ਲਈ ਕਹਾਣੀਆਂ ਘੜੀਆਂ।

 

ਸੁਏਟੋਨੀਅਸ ਨੇ The Twelve Caesars ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਜੀਵਨ ਅਤੇ ਸਕੈਂਡਲਾਂ ਬਾਰੇ ਲਿਖਿਆ ਹੈ। ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੀਆਂ "ਕਾਮੁਕ" ਕਹਾਣੀਆਂ ਇਸ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ ਕਾਫੀ ਮਿਲਦੀਆਂ ਹਨ।

 

ਸਮਰਾਟ ਕਲੌਡੀਅਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ ਦੇ ਅਫੇਅਰਾਂ ਤੋਂ ਬਿਲਕੁਲ ਬੇਖ਼ਬਰ ਸੀ। ਇੱਕ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿੱਸਾ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਨੇ ਗਾਯਸ ਸਿਲੀਅਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ, ਤਾਂ ਕਲੌਡੀਅਸ ਨੂੰ ਇਸ ਬਾਰੇ ਉਸਦੇ ਗੁਲਾਮਾਂ (Freedmen) ਨੇ ਦੱਸਿਆ। ਕਲੌਡੀਅਸ ਇੰਨਾ ਡਰ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੇ ਪੁੱਛਿਆ, "ਕੀ ਮੈਂ ਅਜੇ ਵੀ ਸਮਰਾਟ ਹਾਂ ਜਾਂ ਸਿਲੀਅਸ ਰਾਜਾ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ?"

 

ਮਸ਼ਹੂਰ ਰੋਮਨ ਕਵੀ ਜੁਵੇਨਲ ਨੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕਵਿਤਾਵਾਂ ਵਿੱਚ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਨੂੰ "ਮੇਰੇਟਰਿਕਸ ਆਗਸਟਾ" (ਸ਼ਾਹੀ ਵੇਸਵਾ) ਕਿਹਾ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਲਿਖਿਆ ਕਿ ਉਹ ਰਾਤਾਂ ਨੂੰ ਵਿੱਗ ਪਾ ਕੇ ਅਤੇ ਆਪਣਾ ਸਰੀਰ ਢੱਕ ਕੇ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਦੀ ਸੀ ਤਾਂ ਜੋ ਕੋਈ ਉਸਨੂੰ ਪਛਾਣ ਨਾ ਸਕੇ।

 

ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੇ ਪਤਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਉਸਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਮਰਦ ਗਾਯਸ ਸਿਲੀਅਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਸਮਰਾਟ ਕਲੌਡੀਅਸ ਸ਼ਹਿਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੀ, ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਨੇ ਸਿਲੀਅਸ ਨਾਲ ਇੱਕ ਰਸਮੀ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਇਹ ਸਿਰਫ ਇੱਕ ਅਫੇਅਰ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਕਲੌਡੀਅਸ ਦੀ ਗੱਦੀ ਖੋਹਣ ਦੀ ਇੱਕ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਮੰਨੀ ਗਈ। The Annals (Tacitus), ਵਿੱਚ ਟੈਸੀਟਸ ਨੇ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੇ ਪਤਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਗਾਯਸ ਸਿਲੀਅਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਦਾ ਬਹੁਤ ਹੀ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਵਰਣਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਭਰੋਸੇਮੰਦ ਇਤਿਹਾਸਕ ਸਰੋਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਉਹ ਲੇਖਕ ਹਨ ਜੋ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੇ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਸਨ।

 

ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੇ ਆਖਰੀ ਪਲ ਇੰਨੇ ਦਰਦਨਾਕ ਅਤੇ ਨਾਟਕੀ ਸਨ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸੇ ਫਿਲਮ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵਾਂਗ ਲੱਗਦੇ ਹਨ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੂੰ ਅਹਿਸਾਸ ਹੋਇਆ ਕਿ ਉਸਦਾ ਖੇਡ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦੀ ਹਾਲਤ ਬਹੁਤ ਤਰਸਯੋਗ ਸੀ।

 

ਜਦੋਂ ਕਲੌਡੀਅਸ ਨੂੰ ਇਸ ਬਗਾਵਤ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਤਾਂ ਹੈਰਾਨ ਰਹਿ ਗਿਆ। ਉਸਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰਾਂ ਨੇ ਡਰ ਦੇ ਮਾਰੇ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਫੈਸਲਾ ਕੀਤਾ। ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਨੇ ਮਾਫੀ ਮੰਗਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ, ਪਰ ਉਸਨੂੰ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।

 

ਜਦੋਂ ਕਲੌਡੀਅਸ ਨੂੰ ਉਸਦੇ ਦੂਜੇ ਵਿਆਹ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ, ਤਾਂ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਆਪਣੀ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਲੂਕੂਲਸ ਦੇ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਲੁਕ ਗਈ। ਇਹ ਉਹੀ ਬਾਗ ਸਨ ਜੋ ਉਸਨੇ ਧੋਖੇ ਨਾਲ ਇੱਕ ਬੇਗੁਨਾਹ ਬੰਦੇ ਤੋਂ ਖੋਹੇ ਸਨ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਹ "ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਫਲ" ਸੀ ਕਿ ਉਸਦੀ ਆਪਣੀ ਮੌਤ ਵੀ ਉਸੇ ਥਾਂ ਹੋਣੀ ਲਿਖੀ ਸੀ।

 

ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੀ ਮਾਂ, ਡੋਮੀਟੀਆ ਲੈਪਿਡਾ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੇ ਸਬੰਧ ਪਹਿਲਾਂ ਚੰਗੇ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਲ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਧੀ ਕੋਲ ਆਈ। ਉਸਨੇ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਨੂੰ ਸਮਝਾਇਆ ਕਿ ਹੁਣ ਬਚਣ ਦੀ ਕੋਈ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਉਸਨੇ ਕਿਹਾ, "ਤੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਖਤਮ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਹੁਣ ਜੋ ਬਚਿਆ ਹੈ, ਉਹ ਹੈ ਸਿਰਫ ਇੱਜ਼ਤ ਨਾਲ ਮਰਨਾ।"

 

ਉਸਨੇ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਨੂੰ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਲਈ ਇੱਕ ਖੰਜਰ ਦਿੱਤਾ ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਹੱਥੋਂ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਅਤੇ ਤੜਫ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕੇ।

 

ਸੰਨ 48 ਈਸਵੀ ਵਿੱਚ, ਮੈਸਾਲੀਨਾ, ਜਿਸ ਨੇ ਸਾਰੀ ਉਮਰ ਦੂਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਮੌਤਾਂ ਦੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ ਸਨ, ਖੁਦ ਮਰਨ ਤੋਂ ਬਹੁਤ ਡਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਉਸਨੇ ਖੰਜਰ ਫੜਿਆ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਛਾਤੀ ਅਤੇ ਗਲੇ 'ਤੇ ਲਗਾਇਆ, ਪਰ ਉਹ ਵਾਰ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਜੁਟਾ ਸਕੀ। ਉਹ ਸਿਰਫ ਰੋ ਰਹੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕੰਬ ਰਹੀ ਸੀ।

 

ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਸਮਰਾਟ ਦੇ ਭੇਜੇ ਹੋਏ ਸਿਪਾਹੀ ਅਤੇ ਇੱਕ ਅਫਸਰ (Evocatus) ਉੱਥੇ ਪਹੁੰਚ ਗਏ। ਉਸਨੂੰ ਬਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਘੇਰ ਲਿਆ ਗਿਆ। ਅਫਸਰ ਨੇ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਨੂੰ ਕੋਈ ਮੌਕਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ। ਜਦੋਂ ਉਸਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਖੁਦ ਨੂੰ ਮਾਰਨ ਵਿੱਚ ਅਸਫਲ ਰਹੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਤਲਵਾਰ ਕੱਢੀ ਅਤੇ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੇ ਆਰ-ਪਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੀ।

 

ਸਭ ਤੋਂ ਹੈਰਾਨੀਜਨਕ ਗੱਲ ਕਲੌਡੀਅਸ ਦਾ ਵਤੀਰਾ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਾਤ ਦਾ ਖਾਣਾ ਖਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸਨੂੰ ਖ਼ਬਰ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ "ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਮਰ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।"

 

ਉਸਨੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਉਹ ਕਿਵੇਂ ਮਰੀ ਜਾਂ ਕਿਸਨੇ ਮਾਰੀ। ਉਸਨੇ ਬੜੀ ਆਰਾਮ ਨਾਲ ਸ਼ਰਾਬ ਦਾ ਇੱਕ ਹੋਰ ਪਿਆਲਾ ਮੰਗਿਆ ਅਤੇ ਖਾਣਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਝ ਹੋਇਆ ਹੀ ਨਾ ਹੋਵੇ।

 

ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਰੋਮ ਵਿੱਚ ਉਸਦੀਆਂ ਸਾਰੀਆਂ ਮੂਰਤੀਆਂ ਦੇ ਸਿਰ ਵੱਢ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਰੋਮਨ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਇਹ ਦਿਖਾਉਣ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਰਾਣੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਅਹੁਦੇ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਨੂੰ ਮਿੱਟੀ ਵਿੱਚ ਮਿਲਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।

ਜਦੋਂ ਉਹ ਖੁਦਕੁਸ਼ੀ ਨਾ ਕਰ ਸਕੀ, ਤਾਂ ਇੱਕ ਸਿਪਾਹੀ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਤਲਵਾਰ ਨਾਲ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਕਲੌਡੀਅਸ ਨੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਹਰ ਸਰਕਾਰੀ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ ਤੋਂ ਮਿਟਾਉਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ।

ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੇ ਦੋ ਬੱਚੇ ਸਨ, ਇੱਕ ਪੁੱਤਰ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਸ ਅਤੇ ਇੱਕ ਧੀ ਕਲੌਡੀਆ ਅਕਟਾਵੀਆ। ਮਾਂ ਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਰਕ ਬਣ ਗਈ ਸੀ।

 

ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਸ, ਕਲੌਡੀਅਸ ਦਾ ਅਸਲੀ ਵਾਰਿਸ ਸੀ। ਪਰ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜਦੋਂ ਕਲੌਡੀਅਸ ਨੇ ਅਗਰੀਪੀਨਾ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਉਸਨੇ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤਰ ਨੀਰੋ (Nero) ਨੂੰ ਗੱਦੀ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਘੜੀਆਂ। ਜਦੋਂ ਨੀਰੋ ਸਮਰਾਟ ਬਣਿਆ, ਉਸਨੂੰ ਡਰ ਸੀ ਕਿ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਸ ਵੱਡਾ ਹੋ ਕੇ ਆਪਣਾ ਹੱਕ ਮੰਗੇਗਾ। ਇੱਕ ਸ਼ਾਹੀ ਰਾਤ ਦੇ ਖਾਣੇ ਦੌਰਾਨ, ਨੀਰੋ ਨੇ ਸਭ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਬ੍ਰਿਟੈਨਿਕਸ ਨੂੰ ਜ਼ਹਿਰ ਦੇ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ। ਉਹ ਵਿਚਾਰਾ ਸਿਰਫ 13-14 ਸਾਲਾਂ ਦਾ ਸੀ।

 

ਕਲੌਡੀਆ ਅਕਟਾਵੀਆ ਦੀ ਕਿਸਮਤ ਹੋਰ ਵੀ ਮਾੜੀ ਸੀ। ਉਸਦਾ ਵਿਆਹ ਉਸਦੇ ਆਪਣੇ ਮਤਰੇਏ ਭਰਾ ਨੀਰੋ ਨਾਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਨੀਰੋ ਉਸਨੂੰ ਨਫਰਤ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਨੀਰੋ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਤਲਾਕ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਟਾਪੂ 'ਤੇ ਕੈਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ।

ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ, ਨੀਰੋ ਦੇ ਹੁਕਮ 'ਤੇ ਅਕਟਾਵੀਆ ਦੀਆਂ ਨਸਾਂ ਕੱਟ ਦਿੱਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਅਤੇ ਉਸਨੂੰ ਗਰਮ ਪਾਣੀ ਦੇ ਟੱਬ ਵਿੱਚ ਦਮ ਘੁੱਟ ਕੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਉਸਦਾ ਸਿਰ ਵੱਢ ਕੇ ਨੀਰੋ ਦੀ ਨਵੀਂ ਪ੍ਰੇਮਿਕਾ ਨੂੰ ਤੋਹਫ਼ੇ ਵਜੋਂ ਭੇਜਿਆ ਗਿਆ।

 

I, Claudius (Robert Graves), ਇਹ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਇਤਿਹਾਸਕ ਨਾਵਲਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਨੂੰ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਚਲਾਕ ਅਤੇ ਕ੍ਰੂਰ ਪਾਤਰ ਵਜੋਂ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ 'ਤੇ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਮਸ਼ਹੂਰ BBC ਟੀਵੀ ਸੀਰੀਜ਼ ਵੀ ਬਣੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਹ ਪਹਿਲੀ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਅਗਲਾ ਹਿੱਸਾ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੇ ਵਿਆਹ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਦੇ ਵੇਰਵੇ ਹਨ।

 

ਰੌਬਰਟ ਗ੍ਰੇਵਜ਼ ਦੇ ਮਸ਼ਹੂਰ ਨਾਵਲ 'I, Claudius' ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੀਆਂ ਲਿਖਤਾਂ ਦੇ ਅਧਾਰ 'ਤੇ ਉਸਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਪਹਿਲੂ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ:

 

1. ਬੇਹੱਦ ਚਲਾਕ ਅਤੇ ਹੇਰਾਫੇਰੀ ਕਰਨ ਵਾਲੀ (Master Manipulator)

ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਸਿਰਫ ਸੁੰਦਰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਉਹ ਮਨੋਵਿਗਿਆਨ ਦੀ ਮਾਹਰ ਸੀ। ਉਹ ਜਾਣਦੀ ਸੀ ਕਿ ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਕਲੌਡੀਅਸ ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਕਾਬੂ ਕਰਨਾ ਹੈ। ਉਹ ਕਲੌਡੀਅਸ ਦੇ ਡਰ ਦਾ ਫਾਇਦਾ ਉਠਾਉਂਦੀ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਵੀ ਉਸਨੇ ਕਿਸੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਟਾਉਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਕਲੌਡੀਅਸ ਨੂੰ ਡਰਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿ "ਉਹ ਸ਼ਖਸ ਤੁਹਾਡਾ ਕਤਲ ਕਰਨ ਦੀ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ ਰਚ ਰਿਹਾ ਹੈ।"

ਕਲੌਡੀਅਸ, ਜੋ ਸੁਭਾਅ ਤੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਸੀ, ਆਪਣੀ ਪਤਨੀ 'ਤੇ ਅੰਨ੍ਹਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦੇ ਦਿੰਦਾ ਸੀ।

 

2. ਨਿਰਦਈ ਅਤੇ ਜ਼ਾਲਮ (Ruthless Nature)

ਉਸਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਵਿੱਚ ਰਹਿਮ ਦੀ ਕੋਈ ਜਗ੍ਹਾ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਕੋਈ ਔਰਤ ਉਸ ਤੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੁੰਦਰ ਹੁੰਦੀ ਜਾਂ ਕੋਈ ਮਰਦ ਉਸਦੀਆਂ ਇੱਛਾਵਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਨਾ ਕਰਦਾ, ਤਾਂ ਉਹ ਉਸਦਾ ਅੰਤ ਕਰਵਾ ਦਿੰਦੀ ਸੀ।

ਉਸਨੇ ਆਪਣੀ ਨਣਾਨ (Sister-in-law) ਜੂਲੀਆ ਲਿਵਿਲਾ ਨੂੰ ਸਿਰਫ ਇਸ ਲਈ ਜਲਾਵਤਨ ਕਰਵਾ ਕੇ ਮਰਵਾ ਦਿੱਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਬਹੁਤ ਸੁੰਦਰ ਸੀ ਅਤੇ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਨੂੰ ਉਸ ਤੋਂ ਜਲਨ ਹੁੰਦੀ ਸੀ।

 

3. "ਦੋਹਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ" ਜੀਉਣ ਵਾਲੀ (Double Life)

ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਖਾਸੀਅਤ ਉਸਦੀ ਦੋਹਰੀ ਸ਼ਖਸੀਅਤ ਸੀ। ਦਿਨ ਵੇਲੇ ਉਹ ਰੋਮ ਦੀ ਸਤਿਕਾਰਤ ਮਹਾਰਾਣੀ ਅਤੇ ਦੋ ਬੱਚਿਆਂ ਦੀ ਮਾਂ ਵਜੋਂ ਵਿਚਰਦੀ ਸੀ। ਰਾਤ ਵੇਲੇ ਉਹ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਬਣ ਜਾਂਦੀ ਸੀ ਜੋ ਰੋਮ ਦੀਆਂ ਗਲੀਆਂ ਅਤੇ ਵੇਸਵਾਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਘੁੰਮਦੀ ਸੀ। ਉਸਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਦਾ ਇਹ ਪੱਖ "ਹਵਸ" (Lust) ਅਤੇ "ਖਤਰੇ" (Risk) ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ।

 

4. ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੀ ਹੱਦ (Overconfidence)

ਉਸਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਇੰਨਾ ਨਿਡਰ (ਜਾਂ ਮੂਰਖਤਾ ਭਰਿਆ) ਸੀ ਕਿ ਉਸਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਦੇ ਫੜੀ ਨਹੀਂ ਜਾਵੇਗੀ। ਆਪਣੇ ਪਤੀ ਦੇ ਜਿਉਂਦੇ ਜੀਅ ਦੂਜਾ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲੈਣਾ ਉਸਦੇ ਬੇਅੰਤ ਹੰਕਾਰ ਅਤੇ ਆਤਮ-ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦਾ ਸਬੂਤ ਸੀ। ਉਸਨੂੰ ਲੱਗਦਾ ਸੀ ਕਿ ਉਹ ਕਲੌਡੀਅਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ 'ਤੇ ਨਚਾਉਂਦੀ ਰਹੇਗੀ ਅਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸਦੇ ਖਿਲਾਫ ਬੋਲਣ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ।

 

ਕੁਝ ਨਵੇਂ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਵੱਖਰੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਦੇਖਦੇ ਹਨ:

ਉਹ ਰੋਮਨ ਦਰਬਾਰ ਦੇ ਜ਼ਹਿਰੀਲੇ ਮਾਹੌਲ ਵਿੱਚ ਜਿਉਂਦੇ ਰਹਿਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰ ਰਹੀ ਸੀ। ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਉਮਰ ਦੀ ਕੁੜੀ ਲਈ, ਜਿਸਦਾ ਵਿਆਹ ਇੱਕ ਬੁੱਢੇ ਸਮਰਾਟ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਸਰੀਰਕ ਸਬੰਧ, ਸਿਆਸੀ ਸ਼ਤਰੰਜ ਅਤੇ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰਨ ਦਾ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਰਸਤਾ ਸਨ।

 

ਕਈ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸਦੇ ਚਰਿੱਤਰ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਗੰਦਾ ਇਸ ਲਈ ਦਿਖਾਇਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਜੋ ਕਲੌਡੀਅਸ ਦੇ ਅਗਲੇ ਵਿਆਹ (ਅਗਰੀਪੀਨਾ ਨਾਲ) ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦੇ ਕਤਲ ਨੂੰ ਜਾਇਜ਼ ਠਹਿਰਾਇਆ ਜਾ ਸਕੇ।

 

ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੀ ਤਾਕਤ ਅਤੇ ਹਵਸ ਦੀ ਭੁੱਖ ਨੇ ਨਾ ਸਿਰਫ ਉਸਨੂੰ ਖਤਮ ਕੀਤਾ, ਸਗੋਂ ਉਸਦੇ ਮਾਸੂਮ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਵੀ ਬੇਰਹਿਮੀ ਨਾਲ ਅੰਤ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਪਰਿਵਾਰ "ਬਰਬਾਦੀ" ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮਿਸਾਲ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

The Empress Messalina and the Politics of the Roman Court: ਇਹ ਕਿਤਾਬ ਰੋਮਨ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦੇ ਸਿਆਸੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਡੂੰਘਾਈ ਨਾਲ ਪ੍ਰਸਤੁਤ ਕਰਦੀ ਹੈ।

 

ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਅਤੇ ਵਿਵਾਦਪੂਰਨ ਚਰਿੱਤਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਸਾਨੂੰ ਦੋ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਪਵੇਗਾ: ਇੱਕ ਉਹ ਜੋ ਰੋਮਨ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਨੇ ਲਿਖਿਆ (ਬਦਨਾਮ ਪੱਖ) ਅਤੇ ਦੂਜਾ ਉਹ ਜੋ ਆਧੁਨਿਕ ਵਿਦਵਾਨ ਸੋਚਦੇ ਹਨ (ਸਿਆਸੀ ਪੱਖ)।

 

ਮੈਸਾਲੀਨਾ ਦਾ ਚਰਿੱਤਰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਔਰਤ ਦਾ ਹੈ ਜੋ ਤਾਕਤ ਦੀ ਸਿਖਰ 'ਤੇ ਸੀ ਪਰ ਜਿਸਦੀਆਂ ਨਿੱਜੀ ਇੱਛਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸਿਆਸੀ ਗਲਤੀਆਂ ਨੇ ਉਸਨੂੰ ਖਾਈ ਵਿੱਚ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤਾ।