ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਇਸ਼ਕ
ਲੇਖਕ: ਬਲਰਾਜ ਸਿੰਘ ਸਿੱਧੂ, ਯੂ.ਕੇ.
ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਪੰਨਿਆਂ ਨੂੰ ਫਰੋਲੀਏ ਤਾਂ ਅਜਿਹੇ ਕਈ ਰਾਜੇ ਅਤੇ ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਹੋਏ ਹਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਵੇਸ਼ਵਾਵਾਂ ਜਾਂ ਦਰਬਾਰੀ ਨਰਤਕੀਆਂ ਨਾਲ ਰਹੇ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਸ਼ੌਕ ਤੱਕ ਸੀਮਤ ਸਨ, ਪਰ ਕਈ ਵਾਰ ਇਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਸੱਤਾ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਇਆ। ਇਤਿਹਾਸ ਗਵਾਹ ਹੈ ਕਿ ਸੱਤਾ ਦੇ ਗਲਿਆਰਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ ਤਲਵਾਰਾਂ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਉਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਦਾ ਵੀ ਵੱਡਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਮਾਜ ਨੇ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਸਿਰਫ਼ 'ਮਨੋਰੰਜਨ' ਦਾ ਸਾਧਨ ਮੰਨਿਆ ਸੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹਨਾਂ ਨਰਤਕੀਆਂ ਨੇ ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਨਾਚ ਦੀ ਕਲਾ ਨੂੰ ਜਿਉਂਦਾ ਰੱਖਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕੀਤੀ। ਕਈ ਵਾਰ ਇਹ ਰਿਸ਼ਤੇ ਰਾਜਿਆਂ ਦੇ ਪਤਨ ਜਾਂ ਬਗਾਵਤ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਬਣੇ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਹੇਠਲੇ ਵਰਗ ਤੋਂ ਆਈਆਂ ਇਹਨਾਂ ਔਰਤਾਂ ਨੇ ਸਮਾਜਿਕ ਸੁਧਾਰ ਵੀ ਕੀਤੇ।
ਇਹਨਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਔਰਤਾਂ ਸਿਰਫ਼ ਸਰੀਰਕ ਸੁੰਦਰਤਾ ਕਰਕੇ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੀ ਤੀਖਣ ਬੁੱਧੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਚਾਲਾਂ ਕਰਕੇ ਸਿਖਰਾਂ 'ਤੇ ਪਹੁੰਚੀਆਂ। ਇਹਨਾਂ ਨੇ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਸਖ਼ਤ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਨੂੰ ਤੋੜਿਆ ਜਿੱਥੇ ਔਰਤਾਂ ਲਈ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਥਾਂ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਤਵਾਇਫ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕੋਰਟੇਜ਼ਨਾਂ ਨੇ ਕੱਥਕ, ਗ਼ਜ਼ਲ ਅਤੇ ਸ਼ਾਸਤਰੀ ਸੰਗੀਤ ਨੂੰ ਅਮੀਰ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਅਹਿਮ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
1. ਬਾਦਸ਼ਾਹ ਜਹਾਂਗੀਰ ਅਤੇ ਅਨਾਰਕਲੀ (ਭਾਰਤ)
ਮੁਗਲ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਸਭ ਤੋਂ ਮਸ਼ਹੂਰ ਕਿੱਸਾ ਸ਼ਹਿਜ਼ਾਦਾ ਸਲੀਮ (ਜਹਾਂਗੀਰ) ਅਤੇ ਅਨਾਰਕਲੀ ਦਾ ਹੈ। ਅਨਾਰਕਲੀ ਅਕਬਰ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਨਰਤਕੀ ਸੀ। ਜਹਾਂਗੀਰ ਦਾ ਉਸ ਨਾਲ ਪਿਆਰ ਅਕਬਰ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਇਸ ਕਹਾਣੀ ਦੀ ਸੱਚਾਈ 'ਤੇ ਬਹਿਸ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਮਿਸਾਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
2. ਰਾਜਾ ਭਰਥਰੀ (ਉੱਜੈਨ, ਭਾਰਤ)
ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਭਾਰਤ ਦੇ ਰਾਜਾ ਭਰਥਰੀ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੀ ਰਾਣੀ ਪਿੰਗਲਾ ਅਤੇ ਦਰਬਾਰੀ ਨਰਤਕੀਆਂ ਦੇ ਮੋਹ ਵਿੱਚ ਇੰਨੇ ਪੈ ਗਏ ਸਨ ਕਿ ਰਾਜ-ਕਾਜ ਭੁੱਲ ਗਏ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੈਰਾਗ ਹੋਣ 'ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਭ ਕੁਝ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਅਤੇ ਇੱਕ ਮਹਾਨ ਯੋਗੀ ਬਣੇ।
3. ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਮੋਰਾਂ ਸਰਕਾਰ (ਪੰਜਾਬ)
ਸਿੱਖ ਰਾਜ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਸਕ ਮਹਾਰਾਜਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਰਿਸ਼ਤਾ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੀ ਇੱਕ ਨਰਤਕੀ ਮੋਰਾਂ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਸੀ। ਮਹਾਰਾਜਾ ਉਸ ਨੂੰ ਇੰਨਾ ਪਿਆਰ ਕਰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਉਸ ਦੇ ਨਾਂ 'ਤੇ ਸਿੱਕੇ ਵੀ ਜਾਰੀ ਕੀਤੇ। ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਾਰਨ ਮਹਾਰਾਜਾ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ ਤਖ਼ਤ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਤਨਖਾਹੀਆ (ਧਾਰਮਿਕ ਸਜ਼ਾ ਦਾ ਪਾਤਰ) ਵੀ ਘੋਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ।
4. ਫਰਾਂਸ ਦਾ ਰਾਜਾ ਲੂਈ XV (Louis XV)
ਯੂਰਪੀ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਦੀਆਂ ਰੱਖੇਲਾਂ ਦਾ ਬਹੁਤ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੀ। ਮੈਡਮ ਡੂ ਬੈਰੀ ਇੱਕ ਵੇਸ਼ਵਾ ਸੀ ਜੋ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਰਾਜਾ ਲੂਈ XV ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਚਹੇਤੀ ਬਣੀ। ਉਸ ਨੇ ਫਰਾਂਸ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸ਼ਕਤੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਸੀ।
5. ਮੈਡਮ ਡੀ ਪੋਂਪਾਡੋਰ – ਫਰਾਂਸ
ਰਾਜਾ ਲੂਈ XV (Louis XV) ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਮਿਸਟ੍ਰੈਸ। ਉਹ ਇੱਕ ਮੱਧ-ਵਰਗੀ ਪਰਿਵਾਰ ਤੋਂ ਸੀ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਸੁੰਦਰਤਾ ਤੇ ਤੇਜ਼ ਦਿਮਾਗ ਨਾਲ ਦਰਬਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚੀ।
ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਰਾਜੇ ਦੀ ਮਹਿਬੂਬਾ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਫਰਾਂਸ ਦੀ ਗੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਵਾਂਗ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਨੀਤੀਆਂ ਤੈਅ ਕੀਤੀਆਂ, ਯੁੱਧਾਂ ਦੇ ਫੈਸਲੇ ਲਏ ਅਤੇ ਫਰਾਂਸ ਵਿੱਚ ਕਲਾ ਤੇ ਸਾਹਿਤ ਨੂੰ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ।
6. ਬਿਜ਼ੰਤੀਨੀ ਸਮਰਾਟ ਜਸਟਿਨੀਅਨ ਅਤੇ ਥੀਓਡੋਰਾ
ਥੀਓਡੋਰਾ ਇੱਕ ਅਭਿਨੇਤਰੀ ਅਤੇ ਵੇਸ਼ਵਾ ਸੀ। ਸਮਰਾਟ ਜਸਟਿਨੀਅਨ ਉਸ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਿਆ ਅਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕਰ ਲਿਆ। ਉਹ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਰਾਣੀ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਣੀ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਨੇ ਔਰਤਾਂ ਦੇ ਹੱਕਾਂ ਲਈ ਕਈ ਕਾਨੂੰਨ ਬਣਵਾਏ ਅਤੇ ਸਾਮਰਾਜ ਚਲਾਉਣ ਵਿੱਚ ਰਾਜੇ ਦੀ ਵੱਡੀ ਮਦਦ ਕੀਤੀ।
7. ਪੇਰੀਕਲੀਜ਼ ਅਤੇ ਐਸਪੇਸੀਆ – ਪ੍ਰਾਚੀਨ ਯੂਨਾਨ
ਐਥਨਜ਼ ਦੇ ਮਹਾਨ ਸ਼ਾਸਕ ਪੇਰੀਕਲੀਜ਼ ਦੀ ਸਾਥਣ, ਐਸਪੇਸੀਆ, ਇੱਕ 'ਹੇਟਾਇਰਾ' ਸੀ। ਉਸ ਸਮੇਂ ਯੂਨਾਨ ਵਿੱਚ ਇਹ ਅਜਿਹੀਆਂ ਪੜ੍ਹੀਆਂ-ਲਿਖੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ ਜੋ ਮਰਦਾਂ ਦੇ ਬੌਧਿਕ ਮਨੋਰੰਜਨ ਲਈ ਹੁੰਦੀਆਂ ਸਨ। ਉਹ ਇੰਨੀ ਸਿਆਣੀ ਸੀ ਕਿ ਸੁਕਰਾਤ ਵਰਗੇ ਮਹਾਨ ਦਾਰਸ਼ਨਿਕ ਵੀ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਸਲਾਹ ਲੈਂਦੇ ਸਨ। ਉਸ ਨੇ ਐਥਨਜ਼ ਦੀ ਰਾਜਨੀਤੀ ਅਤੇ ਕਲਾ ਉੱਤੇ ਡੂੰਘਾ ਅਸਰ ਪਾਇਆ।
8. ਕਿੰਗ ਐਡਵਰਡ VIII ਅਤੇ ਵਾਲਿਸ ਸਿਮਪਸਨ – ਬ੍ਰਿਟੇਨ
ਹਾਲਾਂਕਿ ਵਾਲਿਸ ਸਿਮਪਸਨ ਕੋਈ ਵੇਸ਼ਵਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਦੋ ਵਾਰ ਤਲਾਕਸ਼ੁਦਾ ਇੱਕ ਸਾਧਾਰਨ ਅਮਰੀਕੀ ਔਰਤ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਬ੍ਰਿਟਿਸ਼ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਸ ਪਿਆਰ ਦੀ ਖ਼ਾਤਰ ਰਾਜਾ ਐਡਵਰਡ VIII ਨੇ 1936 ਵਿੱਚ ਇੰਗਲੈਂਡ ਦਾ ਤਖ਼ਤ ਤਿਆਗ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਹ ਆਧੁਨਿਕ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਉਦਾਹਰਣ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪਿਆਰ ਨੇ ਪੂਰੀ ਬਾਦਸ਼ਾਹੀ ਨੂੰ ਹਿਲਾ ਕੇ ਰੱਖ ਦਿੱਤਾ।
9. ਵੂ ਜ਼ੇਟੀਅਨ – ਚੀਨ
ਵੂ ਜ਼ੇਟੀਅਨ ਚੀਨ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀ ਇੱਕੋ-ਇੱਕ ਮਹਿਲਾ ਸਮਰਾਟ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਫ਼ਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਸਮਰਾਟ ਤਾਈਜ਼ੋਂਗ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਮੂਲੀ ਰੱਖੇਲ ਵਜੋਂ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਆਪਣੀ ਚਲਾਕੀ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਸੂਝ-ਬੂਝ ਨਾਲ ਉਸ ਨੇ ਸੱਤਾ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ। ਉਸ ਦਾ ਰਾਜ ਚੀਨ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ਹਾਲ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਹਾਲਾਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੱਤਾ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਬਹੁਤ ਬੇਰਹਿਮ ਵੀ ਹੋਣਾ ਪਿਆ।
10. ਸੁਲਤਾਨ ਸੁਲੇਮਾਨ ਅਤੇ ਹੁਰਮ ਸੁਲਤਾਨ – ਓਟੋਮਨ ਸਾਮਰਾਜ
ਓਟੋਮਨ (ਤੁਰਕੀ) ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਜੋੜੀ ਸੀ। ਹੁਰਮ ਇੱਕ ਗੁਲਾਮ ਕੁੜੀ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਹਰਮ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਸੁਲੇਮਾਨ 'The Magnificent' ਨੇ ਸਦੀਆਂ ਪੁਰਾਣੀ ਰੀਤ ਤੋੜ ਕੇ ਉਸ ਨਾਲ ਵਿਆਹ ਕੀਤਾ। ਹੁਰਮ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਇੰਨੀ ਦਖ਼ਲਅੰਦਾਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਦੌਰ ਨੂੰ 'ਔਰਤਾਂ ਦੀ ਸਲਤਨਤ' ਕਿਹਾ ਜਾਣ ਲੱਗਾ। ਉਸ ਨੇ ਚੈਰਿਟੀ, ਹਸਪਤਾਲ ਅਤੇ ਮਸਜਿਦਾਂ ਬਣਵਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਇਆ।
11. ਪੇਸ਼ਵਾ ਬਾਜੀਰਾਓ I ਅਤੇ ਮਸਤਾਨੀ (ਮਰਾਠਾ ਸਾਮਰਾਜ)
ਬਾਜੀਰਾਓ I, ਜੋ ਕਿ ਅਜਿੱਤ ਮਰਾਠਾ ਜਰਨੈਲ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਦਾ ਮਸਤਾਨੀ ਨਾਲ ਰਿਸ਼ਤਾ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਪ੍ਰੇਮ ਕਹਾਣੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਸਗੋਂ ਉਸ ਸਮੇਂ ਦੇ ਕੱਟੜ ਸਮਾਜਿਕ ਨਿਯਮਾਂ ਵਿਰੁੱਧ ਇੱਕ ਬਗਾਵਤ ਸੀ।
ਮਸਤਾਨੀ ਬੁੰਦੇਲਖੰਡ ਦੇ ਰਾਜਾ ਛੱਤਰਸਾਲ ਦੀ ਧੀ ਸੀ (ਕੁਝ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਅਨੁਸਾਰ ਉਹ ਇੱਕ ਫਾਰਸੀ ਨਰਤਕੀ ਦੀ ਧੀ ਸੀ)। ਉਹ ਯੁੱਧ ਕਲਾ, ਸੰਗੀਤ ਅਤੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿੱਚ ਮਾਹਿਰ ਸੀ। ਮਸਤਾਨੀ ਬਾਜੀਰਾਓ ਦੇ ਨਾਲ ਜੰਗ ਦੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾਂਦੀ ਸੀ। ਬਾਜੀਰਾਓ ਨੇ ਉਸ ਲਈ ਪੁਣੇ ਵਿੱਚ 'ਮਸਤਾਨੀ ਮਹਿਲ' ਬਣਵਾਇਆ। ਬਾਜੀਰਾਓ ਦੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪਰਿਵਾਰ ਨੇ ਮਸਤਾਨੀ ਨੂੰ ਕਦੇ ਸਵੀਕਾਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੁਸਲਿਮ ਪਿਛੋਕੜ ਤੋਂ ਸੀ। ਇਸ ਰਿਸ਼ਤੇ ਕਾਰਨ ਬਾਜੀਰਾਓ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਰੂੜੀਵਾਦੀ ਸਮਾਜ ਨਾਲ ਬਹੁਤ ਲੜਨਾ ਪਿਆ। ਇਤਿਹਾਸਕਾਰ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਇਸ ਮਾਨਸਿਕ ਤਣਾਅ ਅਤੇ ਇਕੱਲਤਾ ਨੇ ਬਾਜੀਰਾਓ ਦੀ ਅਚਾਨਕ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ।
12. ਮਹਾਰਾਜਾ ਕਪੂਰਥਲਾ (ਜਗਤਜੀਤ ਸਿੰਘ) ਅਤੇ ਅਨੀਤਾ ਡੇਲਗਾਡੋ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿੱਚ ਇਹ ਇੱਕ ਹੋਰ ਦਿਲਚਸਪ ਮਿਸਾਲ ਹੈ। ਸਪੇਨ ਦੀ ਇੱਕ ਫਲੇਮੈਂਕੋ ਨਰਤਕੀ, ਅਨੀਤਾ ਡੇਲਗਾਡੋ, ਮਹਾਰਾਜਾ ਜਗਤਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿਆਰ ਵਿੱਚ ਪੈ ਗਈ। ਉਹ ਕਪੂਰਥਲਾ ਦੀ ਮਹਾਰਾਣੀ ਬਣੀ ਅਤੇ ਉਸ ਨੇ ਪੰਜਾਬੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰ ਤੇ ਯੂਰਪੀ ਕਲਾ ਦੇ ਸੁਮੇਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। ਉਸ ਦੀ ਜੀਵਨੀ ਸੱਭਿਆਚਾਰਕ ਸਰਹੱਦਾਂ ਤੋੜਨ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਮਿਸਾਲ ਹੈ।
13. ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ ਅਤੇ ਨੂਰ ਬਾਈ (ਦਿੱਲੀ)
ਜਦੋਂ ਨਾਦਿਰ ਸ਼ਾਹ ਨੇ 1739 ਵਿੱਚ ਦਿੱਲੀ 'ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ, ਤਾਂ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਦਿੱਲੀ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰ ਤਵਾਇਫ਼ ਨੂਰ ਬਾਈ ਦੀ ਖ਼ੂਬਸੂਰਤੀ ਅਤੇ ਗਾਇਕੀ ਦਾ ਇੰਨਾ ਕਾਇਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਦਿੱਲੀ ਵਿੱਚ ਕਤਲੇਆਮ ਰੋਕਣ ਲਈ ਉਸ ਦੀ ਸਲਾਹ ਨੂੰ ਵੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਦਿੱਤੀ। ਨੂਰ ਬਾਈ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੁੱਧੀ ਨਾਲ ਕਈ ਅਮੀਰ ਘਰਾਣਿਆਂ ਦੀ ਜਾਨ ਬਚਾਈ।