ਹਿੰਦੂ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ 'ਖਿਮਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ'

 ਹਿੰਦੂ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ 'ਖਿਮਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ' (Forgiveness Prayer)

✍️ਲੇਖਕ: #ਬਲਰਾਜ #ਸਿੰਘ #ਸਿੱਧੂ, ਯੂ.ਕੇ.🖊

ਹਿੰਦੂ ਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ 'ਖਿਮਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ' ਕਰਨਾ ਬਹੁਤ ਜ਼ਰੂਰੀ ਮੰਨਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਤੇ, ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਕਈ ਗਲਤੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ—ਜਿਵੇਂ ਮੰਤਰ ਦਾ ਗਲਤ ਉਚਾਰਨ, ਸਮੱਗਰੀ ਦੀ ਕਮੀ, ਜਾਂ ਮਨ ਦਾ ਭਟਕਣਾ।

ਖਿਮਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਆਪਣੀ ਲਘੂਤਾ (ਛੋਟੇ ਹੋਣ) ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਅਤੇ ਪ੍ਰਮਾਤਮਾ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਅੱਗੇ ਸਿਰ ਝੁਕਾਉਂਦੇ ਹਾਂ।

ਪੂਜਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀਆਂ ਭੁੱਲਾਂ ਲਈ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਚਲਿਤ ਅਤੇ ਸੁੰਦਰ ਮੰਤਰ "ਅਪਰਾਧ ਖ਼ਮਾਪਣ ਸਤੋਤ੍ਰਮ" (Aparadha Kshamapana Stotram) ਵਿੱਚੋਂ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ।

ਸਲੋਕ 1
ਆਪਰਾਧਸਹਸ੍ਰਾਣਿ ਕ੍ਰਿਯਨ੍ਤੇ ਹਰ੍ਨਿਸ਼ੰ ਮਯਾ।
ਦਾਸੋਯਮਿਤਿ ਮਾਂ ਮਤ੍ਵਾ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਿ ॥1॥
अपराधसहस्राणि क्रियन्तेऽहर्निशं मया।
दासोऽयमिति मां मत्वा क्षमस्व परमेश्वरि ॥१॥
aparādhasahasrāṇi kriyante’harniśaṃ mayā |
dāso’yamiti māṃ matvā kṣamasva parameśvari || 1 ||
ਅਰਥ: ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ! ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਦਿਨ-ਰਾਤ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਅਪਰਾਧ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੈਨੂੰ ਆਪਣਾ ਦਾਸ ਸਮਝ ਕੇ ਮੇਰੇ ਉਹਨਾਂ ਸਾਰੇ ਅਪਰਾਧਾਂ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦੇਵੋ।

ਸਲੋਕ 2
ਆਵਾਹਨੰ ਨ ਜਾਨਾਮਿ ਨ ਜਾਨਾਮਿ ਵਿਸਰ੍ਜਨਮ੍।
ਪੂਜਾਂ ਚੈਵ ਨ ਜਾਨਾਮਿ ਕ੍ਸ਼ਮਸ੍ਵ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਿ ॥2॥
आवाहनं न जानामि न जानामि विसर्जनम्।
पूजां चैव न जानामि क्षमस्व परमेश्वरि ॥२॥
āvāhanaṃ na jānāmi na jānāmi visarjanam |
pūjāṃ caiva na jānāmi kṣamasva parameśvari || 2 ||

ਅਰਥ: ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ! ਮੈਂ ਤੁਹਾਡਾ ਆਵਾਹਨ (ਬੁਲਾਉਣਾ) ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਤੁਹਾਨੂੰ ਵਿਦਾ ਕਰਨਾ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ। ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਪੂਜਾ ਕਰਨੀ ਵੀ ਨਹੀਂ ਜਾਣਦਾ। ਮੈਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦੇਵੋ।

ਸਲੋਕ 3
ਮਨ੍ਤ੍ਰਹੀਨੰ ਕ੍ਰਿਯਾਹੀਨੰ ਭਕ੍ਤਿਹੀਨੰ ਸੁਰੇਸ਼੍ਵਰਿ।
ਯਤ੍ਪੂਜਿਤੰ ਮਯਾ ਦੇਵਿ ਪਰਿਪੂਰ੍ਣੰ ਤਦਸ੍ਤੁ ਮੇ ॥3॥
मन्त्रहीनं क्रियाहीनं भक्तिहीनं सुरेश्वरि।
यत्पूजितं मया देवि परिपूर्णं तदस्तु मे ॥३॥
mantrahīnaṃ kriyāhīnaṃ bhaktihīnaṃ sureśvari |
yatpūjitaṃ mayā devi paripūrṇaṃ tadastu me || 3 ||
ਅਰਥ: ਹੇ ਸੁਰੇਸ਼ਵਰੀ! ਮੇਰੀ ਪੂਜਾ ਮੰਤਰਾਂ, ਕਿਰਿਆਵਾਂ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ। ਫਿਰ ਵੀ, ਮੇਰੇ ਦੁਆਰਾ ਕੀਤੀ ਗਈ ਇਹ ਪੂਜਾ ਤੁਹਾਡੀ ਕਿਰਪਾ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਹੋਵੇ।

ਸਲੋਕ 4
ਅਪਰਾਧਸ਼ਤੰ ਕ੍ਰਿਤ੍ਵਾ ਜਗਦਮ੍ਬੇਤਿ ਚੋੱਚਰੇਤ੍।
ਯਾਂ ਗਤਿਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੁਤੇ ਨਤ੍ਵਾਂ ਤਾਂ ਨ ਬ੍ਰਹ੍ਮਾਦਯਃ ਸੁਰਾਃ ॥4॥
अपराधशतं कृत्वा जगदम्बेति चोच्चरेत्।
यां गतिं प्राप्नुते नत्वां तां न ब्रह्मादयः सुराः ॥४॥
aparādhaśataṃ kṛtvā jagadambeti coccaret |
yāṃ gatiṃ prāpnute natvāṃ tāṃ na brahmādayaḥ surāḥ || 4 ||

ਅਰਥ: ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸੌ ਅਪਰਾਧ ਕਰਕੇ ਵੀ "ਜਗਦੰਬੇ" (ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ) ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਗਤੀ ਨੂੰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਜਿਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਆਦਿ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।

ਸਲੋਕ 5
ਸਾਪਰਾਧੋਸ੍ਮਿ ਸ਼ਰਣੰ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਸ੍ਤ੍ਵਾਂ ਜਗਦਮ੍ਬਿਕ।
ਇਦਾਨੀਮਨੁਕਮ੍ਪ੍ਯੋਹੰ ਯਥੇੱਚਸਿ ਤਥਾ ਕੁਰੁ ॥5॥
सापरा धोऽस्मि शरणं प्राप्तस्त्वां जगदम्बिके।
इदानीमनुकम्प्योऽहं यथेच्छसि तथा कुरु ॥५॥
sāparā dho’smi śaraṇaṃ prāptastvāṃ jagadambike |
idānīmanukampyo’haṃ yathecchasi tathā kuru || 5 ||

ਅਰਥ: ਹੇ ਜਗਦੰਬਿਕਾ! ਮੈਂ ਅਪਰਾਧੀ ਹਾਂ ਅਤੇ ਤੁਹਾਡੀ ਸ਼ਰਨ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਹਾਂ। ਹੁਣ ਮੈਂ ਤੁਹਾਡੀ ਦਇਆ ਦਾ ਪਾਤਰ ਹਾਂ। ਜਿਵੇਂ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ, ਉਵੇਂ ਕਰੋ।

ਸਲੋਕ 6
ਅਜ੍ਞਾਨਾਦ੍ਵਿਸ੍ਮ੍ਰਿਤੇਰ੍ਭ੍ਰਾਨ੍ਤ੍ਯਾ ਯਨ੍ਨ੍ਯੂਨੰ ਮਨ੍ਤ੍ਰਮੁਚ੍ਛ੍ਰਿਤਮ੍।
ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਕ੍ਸ਼ਮ੍ਯਤਾਂ ਦੇਵਿ ਪ੍ਰਸੀਦ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਿ ॥6॥
अज्ञानाद्विस्मृतेर्भ्रान्त्या यन्न्यूनं मन्त्रमुच्छ्रितम्।
तत्सर्वं क्षम्यतां देवि प्रसीद परमेश्वरि ॥६॥
ajñānādvismṛterbhrāntyā yannyūnaṃ mantramucchritam |
tatsarvaṃ kṣamyatāṃ devi prasīda parameśvari || 6 ||

ਅਰਥ: ਹੇ ਦੇਵੀ, ਹੇ ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ! ਅਗਿਆਨਤਾ, ਭੁੱਲ ਜਾਂ ਭੁਲੇਖੇ ਕਾਰਨ ਮੈਂ ਜੋ ਵੀ ਮੰਤਰ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਉਚਾਰਨ ਕੀਤੇ ਹਨ, ਉਹਨਾਂ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦੇਵੋ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ।

ਸਲੋਕ 7
ਕਾਮੇਸ਼੍ਵਰਿ ਜਗਨ੍ਮਾਤਃ ਸੱਚਿਦਾਨਨ੍ਦਵਿਗ੍ਰਹੇ।
ਗ੍ਰਿਹਾਣਾਪੂਜਾਮਿਮਾਂ ਪ੍ਰੀਤ੍ਯਾ ਪ੍ਰਸੀਦ ਪਰਮੇਸ਼੍ਵਰਿ ॥7॥
कामेश्वरि जगन्माताः सच्चिदानन्दविग्रहे।
गृहाणापूजामिमां प्रीत्या प्रसीद परमेश्वरि ॥७॥
kāmeśvari jaganmātāḥ saccidānandavigrahe |
gṛhāṇāpūjāmimāṃ prītyā prasīda parameśvari || 7 ||

ਅਰਥ: ਹੇ ਕਾਮੇਸ਼ਵਰੀ, ਹੇ ਜਗਤ ਦੀ ਮਾਂ, ਹੇ ਸੱਚ, ਚਿੱਤ ਅਤੇ ਅਨੰਦ ਦੀ ਮੂਰਤੀ! ਮੇਰੀ ਇਸ ਪੂਜਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰੋ ਅਤੇ ਮੇਰੇ ਤੇ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋਵੋ।

ਪੂਜਾ ਜਾਂ ਆਰਤੀ ਖਤਮ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਆਪਣੇ ਸਥਾਨ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਜਾਂ ਬੈਠ ਕੇ ਹੱਥ ਜੋੜੋ। ਬਹੁਤ ਹੀ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਇਸ ਮੰਤਰ ਦਾ ਉਚਾਰਨ ਕਰੋ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਮੱਥਾ ਟੇਕ ਕੇ ਆਪਣੀ ਮਨੋਕਾਮਨਾ ਮਾਤਾ ਦੇ ਚਰਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖੋ।

ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਕਿਸੇ ਦੇਵਤੇ (ਪੁਰਸ਼ ਰੂਪ) ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ 'ਪਰਮੇਸ਼ਵਰੀ' ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਪਰਮੇਸ਼ਵਰ' ਅਤੇ 'ਦੇਵੀ' ਦੀ ਜਗ੍ਹਾ 'ਦੇਵ' ਸ਼ਬਦ ਦਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹੋ। ਹਿੰਦੂ ਧਰਮ ਵਿੱਚ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ "ਭਾਵ ਗ੍ਰਾਹੀ ਜਨਾਰਦਨ:"—ਅਰਥਾਤ ਪਰਮਾਤਮਾ ਸ਼ਬਦਾਂ ਨਾਲੋਂ ਤੁਹਾਡੇ ਮਨ ਦੇ ਭਾਵਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਹੱਤਵ ਦਿੰਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਸੰਸਕ੍ਰਿਤ ਮੰਤਰ ਨਹੀਂ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ, ਤਾਂ ਪੂਜਾ ਦੇ ਅਖੀਰ ਵਿੱਚ ਹੱਥ ਜੋੜ ਕੇ ਪੰਜਾਬੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਹਿ ਸਕਦੇ ਹੋ:
"ਹੇ ਪ੍ਰਭੂ! ਮੈਂ ਨਾ ਤਾਂ ਮੰਤਰ ਜਾਣਦਾ ਹਾਂ, ਨਾ ਹੀ ਪੂਜਾ ਦੀ ਵਿਧੀ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਭਗਤੀ ਦਾ ਸਹੀ ਤਰੀਕਾ। ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਪੂਜਾ ਵਿੱਚ ਜੋ ਵੀ ਕਮੀ ਰਹਿ ਗਈ ਹੋਵੇ, ਜਾਂ ਜਾਣੇ-ਅਣਜਾਣੇ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਗਲਤੀ ਹੋਈ ਹੋਵੇ, ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਮਿਹਰ ਸਦਕਾ ਮਾਫ ਕਰਨਾ। ਮੇਰੀ ਇਸ ਨਿਮਾਣੀ ਜਿਹੀ ਭੇਟਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ।"

ਪੂਜਾ ਅਤੇ ਖਿਮਾ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਰਤੀ ਜ਼ਰੂਰ ਕਰੋ। ਆਰਤੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸਾਦ ਵੰਡੋ ਅਤੇ ਖੁਦ ਵੀ ਲਓ। ਅੰਤ ਵਿੱਚ "ਓਮ ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ, ਸ਼ਾਂਤੀ" ਕਹਿ ਕੇ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦੀ ਸੁੱਖ-ਸ਼ਾਂਤੀ ਦੀ ਕਾਮਨਾ ਕਰੋ।

ਅਪਰਾਧ ਸ਼ਮਾਪਣ ਸਤੋਤਰਮ ਇੱਕ ਬਹੁਤ ਹੀ ਸ਼ਕਤੀਸ਼ਾਲੀ ਸਤੋਤਰ ਹੈ ਜੋ ਭਗਵਾਨ ਤੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਤੋਤਰ ਸਾਨੂੰ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਸਾਰੇ ਮਨੁੱਖ ਹਾਂ ਅਤੇ ਗਲਤੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਾਂ। ਭਗਵਾਨ ਦਿਆਲੂ ਹਨ ਅਤੇ ਜੇ ਅਸੀਂ ਸੱਚੇ ਦਿਲੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗੀਏ ਤਾਂ ਉਹ ਸਾਨੂੰ ਮਾਫ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਸਤੋਤਰ ਸਾਨੂੰ ਸਾਡੇ ਪਾਪਾਂ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਸੁੱਖ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਨੇੜੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ। ਇਹ ਸਾਨੂੰ ਇੱਕ ਬਿਹਤਰ ਇਨਸਾਨ ਬਣਨ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਦਾ ਪਾਠ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਮੇਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਸਵੇਰੇ ਜਾਂ ਸ਼ਾਮ ਨੂੰ ਪਾਠ ਕਰਨਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵਧੀਆ ਹੈ। ਇਸ ਸਤੋਤਰ ਦਾ ਪਾਠ ਪੂਰੀ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਨਾਲ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

🖐️✍ਪੋਸਟ✒️✏️️ 📋 ਪਸੰਦ👌👊 ਆਈ ਤਾਂ 👍ਲਾਇਕ👍🏾, ਸ਼ੇਅਰ 📮 ਅਤੇ ਕੌਮੈਂਟ 💬 ਕਰਨ ਨਾ ਭੁੱਲੋ।